Opowieści o zwierzętach: Zając – wstęp

Zając – jedno z najsympatyczniejszych stworzeń ze świata natury. Roślinożerny łąkowy harcownik. Radosne, niewinne stworzenie. Niemniej przed wiekami niesłusznie prześladowany jako nośnik zła i zepsucia.

„Człowiecze serce moje niewiele wie więcej.
Oprócz tego, że cierpi. Tego, że się boi –
Jakże mało się różnię od sarn i zajęcy
Moich braci strwożonych i sióstr biednych moich.”

~ Zofia Romanowiczowa (1922–2010) – polska pisarka, poetka i tłumaczka

„Zające szaraki są wyłącznie roślinożerne. Piją wodę ze zbiorników sporadycznie, najczęściej wystarcza im rosa z roślin, którymi się żywią. Wiosną i latem spożywają niewielkie nadziemne części roślin, jesienią mogą zjadać korzonki lub inny wydobywany spod ziemi pokarm roślinny. W zimie obgryzają gałązki drzew i krzewów, wczesną wiosną zjadają młode pędy. Zające szaraki nie kopią nor. Śpią w wyciśniętych podczas leżenia nieckach, które nazywa się kotlinkami. Odżywiają się zarówno w dzień, jak i w nocy. Wzrok mają raczej słaby. Ruch rozpoznają doskonale, nawet ze sporej odległości, ale nieruchome przedmioty rozróżniają słabo. W normalnych warunkach nigdy nie wydają głosu. Ich charakterystyczny głos, tak zwane kniazienie, można usłyszeć tylko wtedy, gdy są ścigane na przykład przez psa, lub są ranne i zagrożone. Nie boją się wody – w razie potrzeby potrafią pływać.”
/Zając szarak – Wikipedia/

Ilustracja: „A male and female Rocky Mountain Hares from 'The Quadrupeds of North America’.” (Samiec i samica zająca z Gór Skalistych z książki „Czworonogi Ameryki Pólnocnej”.) Okres wydawania: 1851-54.

/2023/

Obraz przedstawia dwa króliki górskie, jeden siedzący z przodu, a drugi lekko z tyłu na tle krajobrazu górskiego.
The quadrupeds of North America. v.1. New York,V.G. Audubon,1851-54. http://biodiversitylibrary.org/item/108513

PS
Kolejne wpisy prawdopodobnie za kilkanaście tygodni.

Jelenie i magnetyzm

Jelenie, uciekając przed zagrożeniem, kierują się na północ lub na południe. Czynią tak, by zapobiec wpadaniu na siebie w trakcie ucieczki, czyli – opóźnieniom w ewakuacji przed wrogiem. Jeleń posiada mechanizm umożliwiający wykrywanie biegunów magnetycznych Ziemi. W każdym razie jest to bardzo prawdopodobna hipoteza opisana w magazynie Swiatnauki.pl. A dokładniej to nie jelenie, ale jeleniowate, gdyż obserwacja dotyczyła europejskich saren, a jak już wiadomo sarna to nie jeleń.

Szkoda, że na te piękne i szlachetne (niedrapieżne) zwierzęta urządzane są polowania. Tak jakby człowiek współczesny, żyjący w krajach rozwiniętych, nie posiadał dość żywności. Używa się nawet określenia „zwierzęta łowne” i na dodatek są one własnością Skarbu Państwa.

Jeleń posiada wbudowany kompas, człowiek czasami nie ma wewnętrznego kompasu. Moralnego.

Z jeleniem wiąże się pewna legenda.

„Jeleń z krzyżem – legenda mająca swoje korzenie w przedchrześcijańskich mitach ludów śródziemnomorskich; rozgłos legendzie nadał zakon benedyktynów, występowała także w opowieściach o patronach myśliwych, takich jak św. Hubert czy św. Eustachy. Legenda ta związana była z różnymi kościołami i osobami historycznymi.

Myśliwy ściga jelenia, który nagle obraca się, krzyż ukazuje się między rogami a jeleń ludzkim głosem wzywa do postawienia kościoła w tym miejscu.”  /wikipedia/

Wysoki, brązowy jelonek biegnący przez zaśnieżony krajobraz z krzakami w tle.
Gustave Courbet – „Jeleń uciekający w śniegu”
Ilustracja przedstawiająca leśną scenę z domkiem w lesie, obok którego znajdują się sarny, lis oraz zające na tle zimowego krajobrazu.
Mikhail Belomlinsky, Wonders under the feet, 1967 / źródło
Ilustracja przedstawiająca różne gatunki jeleni i saren, z opisem ich cech, rozmiarów i stylu życia.

Porównanie jelenia szlachetnego i sarny europejskiej z opisem ich cech.

Lisie klimaty

O czym myśli lisina, gdy zasypiać zaczyna? Przy grubym pniu sen miękki, niedaleko rodzinnej nory. Mech z drzew, suchość z liści, wilgoć z soczystej zieleni. Zielone pędy lisiego dzieciństwa. Tony ze snu małego liska.

Mały lisek śpiący na ziemi w lesie, w pobliżu korzeni drzewa.
Autor zdjęcia: Remo Savisaar, Estonia

A tu domek jak sprzed 100-150 lat i zaglądający do okna lis. Daleki wschód Rosji. (Lampa naftowa, wynaleziona w 1853 roku, do powszechnego użytku weszła w latach 1860-1865. /wikipedia/)

Lis na Kamczatce
Lis na Kamczatce (luty 2013) – Autor: Igor Shpilenok / źródło1 + źródło2

Obrazek przywołał klimat niektórych opowieści z cyklu „Zapiski myśliwego” (z lat 1846-1874) rosyjskiego klasyka Iwana Turgieniewa.

Lis podchodzący do okna, w rezerwacie przyrody na Kamczatce, sfotografowany przez Igora Shpilenoka, który mieszkał tam przez kilka lat. Igor, poza stronami i blogami w języku rosyjskim oraz angielskim, ma też blog fotograficzny w języku polskim.

Poniżej dzikie zwierzę kontra jeszcze dziksza natura. Silny wiatr przeczesuje futro lisa. Kamczatka jest krainą wiatru. Zamiecie śnieżne często zdarzają się nawet przy jasnym, czystym niebie. Autor zdjęcia był kilkukrotnie przewrócony przez taki wiatr.

Lis na wietrze, Kamczatka
Lis na wietrze, Kamczatka – Autor: Igor Shpilenok / źródło1 + źródło2

Lisia symbolika

„Lis symbolizuje złodziejstwo, oszustwo, fałsz, obłudę, niewdzięczność, egoizm, tchórzostwo, żarłoczność, krwiożerczość, pochlebstwa, podstęp, fortel, obłudę, chytrość, przebiegłość, spryt, samochwalstwo, płodność, cierpliwość, ostrożność, skrytość.” /źródło: bryk.pl/

„Lis bywa symbolem działania „Ruch oburzonych” i organizacji alterglobalistycznych.” /źródło: Lis rudy/

„Lis jest znakiem sprytu i przebiegłości w wielu kulturach, występuje w licznych bajkach i podaniach.” /Lis/

Niektóre przysłowia i cytaty z lisem

„Lisowi, choć już położony, jeszcze nie dowierzaj”

„Lis lisa okpił.”

„Lisy tylko sierść odmieniają, nie obyczaje.”

„Nie jedną dziurę miewa lis do jamy.”

„Starego lisa trudno ułapić.”

„Więcej się zyska lisim ogonem jak lwim pazurem.”

„Nie wygrywa wielkiej batalii ten, kto poprzestanie na prostocie lwa. Trzeba być do tego na równi lwem i lisem, który wyczuwa sieć.” (Niccolo Machiavelli)

„Słowicze wdzięki w mężczyzny głosie, a w sercu lisie zamiary.” (Mickiewicz)

Małe są śliczne.

małe lisy w lesie
Lisy w Polsce – Autor: „zawas” / źródło

A ten jest bajkowy… w końcu lis pojawia się w niejednej bajce czy baśni.

lis w lesie
Autor zdjęcia: Robert Adamec, Czechy

Lis

Lis (lis pospolity, lis rudy łac. Vulpes vulpes) – gatunek drapieżnego ssaka z rodziny psowatych (Canidae). Występuje na półkuli północnej, w części Azji, w Europie, Ameryce Północnej i północnej Afryce. W XIX wieku został wprowadzony do Australii, gdzie jest obecnie jednym z największych szkodników (gatunek inwazyjny). (…) Pomimo nazwy gatunkowej, często zdarzają się inne niż rude umaszczenia co jest skutkiem częstych zmian w materiale genetycznym, łącznie z albinizmem i melanizmem.” /źródło: Lis rudy/

Inne opowiadania i szkice: https://iskierki.in/opowiadania/